Jeneratör Periyodik Kontrolü: Kim Yapar, Ne Sıklıkla?

Jeneratör periyodik kontrolü, ilgili standartta daha kısa bir süre öngörülmemişse en geç yılda bir kez yapılmak zorundadır ve bu kontrolü yalnızca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişiler (elektrik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, elektrik teknikeri gibi) yapabilir. AVM, plaza ve kurumsal tesislerde jeneratörün düzenli bakımı ayrı bir iştir; yıllık kontrol raporu bakımın yerini tutmaz, bakım da raporun. Aşağıda farkı, kimin ne yapacağını ve kış öncesi kontrol listesini adım adım bulacaksınız.

Jeneratör periyodik kontrolü zorunlu mu, hangi kural geçerli?

Dayanak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa bağlı olarak çıkarılan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir. Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki tüm işyerlerini kapsar (m.2). Bakım, onarım ve periyodik kontrolleri düzenleyen EK-III, 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33116) yayımlanan değişiklikle baştan düzenlendi; bu yazıdaki bilgiler güncel metne göredir.

EK-III'teki Tablo-3'te jeneratör ayrı bir satır olarak yer alır: periyodik kontrol dönemi "standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl" (azami süre), kontrol kriteri ise TS ISO 8528 serisi standartlardır. Yani bir yılı aşmamak kaydıyla, standart daha sık bir kontrol öngörüyorsa o süre uygulanır.

Yönetmelik ayrıca bazı durumlarda takvimi beklemeden kontrol ister: kazalar, doğal olaylar veya ekipmanın uzun süre kullanılmaması gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra yetkili kişilerce gerekli periyodik kontrolün yapılması gerekir (m.7/2-b). Uzun süre çalıştırılmamış bir yedek jeneratör bu açıdan özellikle dikkat ister.

Bakım ile periyodik kontrol arasındaki fark

Tesislerde sık karıştırılan bir konu budur. Bakım, jeneratörün çalışır kalmasını sağlar; periyodik kontrol ise güvenli ve mevzuata uygun olduğunu bağımsız bir gözle belgeler.

Önemli bir sınır: Bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz (m.14/A-2). Ayrıca ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) ve bu birimlerde çalışanlar periyodik kontrol hizmeti veremez (m.14/A-3). Bu yüzden bakım firmanızın "raporu da biz keselim" teklifine dikkat edin; yetkili olmayan kişilerce yapılan periyodik kontroller geçersizdir (m.14/A-5).

Jeneratör periyodik kontrolü adım adım

Bir AVM'de, plazada veya kurumsal tesiste süreci aşağıdaki sırayla yürütmek, hem denetimde hem de gerçek bir elektrik kesintisinde işinizi kolaylaştırır.

1. Envanteri çıkarın. Kaç jeneratör var, gücü ne, otomatik transfer panosu, yakıt deposu ve aküler nerede? Jeneratörün hangi yükleri beslediğini yazın: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının jeneratörden beslenecek şekilde tesis edilmesini ister (BYKHY m.85/5).
2. Bakımı takvime bağlayın. Üretici kılavuzundaki bakım aralıklarını yıllık plana işleyin; her bakım ve onarımı kayda geçirin.
3. Yıllık kontrol tarihini sabitleyin. Son raporun tarihinden geriye doğru planlayın; bir yılı aşmayın.
4. Doğru kişiyi seçin ve sözleşmeyi yapın. Kontrolü yapacak kişinin EKİPNET kaydını kontrol edin. Hizmetten en geç 1 gün önce İSG-KATİP sistemindeki örneğe uygun sözleşme düzenlenip karşılıklı onaylanmalıdır (m.7/6).
5. Kontrol gününe hazırlanın. Ön hazırlıkları yapın; yetkili kişi isterse ekipmanın yetkili servisinin kontrole nezaret etmesini sağlayın (m.7/4).
6. Raporu saklayın, kusurları kapatın. Sonuçlar ıslak imzalı ya da güvenli elektronik imzalı olarak kayıt altına alınır ve yetkililer istediğinde gösterilir (m.7/2-c). Raporda yazan her kusur için sorumlu ve tarih belirleyin.

Jeneratör odası: yangın yönetmeliği ne diyor?

Periyodik kontrol jeneratörün kendisine bakar; odanın durumu ise Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir. Bina içinde bir mahalde jeneratör kullanılan yapılarda (BYKHY m.66):

• Jeneratör odasının duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika yangına dayanacak şekilde yapılır.
• Oda bina içindeyse, yangında çıkan duman ve sıcaklık kaçış yollarına yayılmamalıdır.
• Jeneratör odasından temiz su, pis su, patlayıcı ve yanıcı sıvı ve gaz tesisatı geçirilemez; odanın üst katında ıslak hacim düzenlenemez.

Sahada sık karşılaşılan bir sorun ise yönetmelikten çok kullanım alışkanlığıdır: jeneratör odasının zamanla depo gibi kullanılması, havalandırma menfezlerinin önünün kapanması. Bunlar yıllık kontrolü beklemeden düzeltilebilir. Yangın tarafını bütünüyle ele almak isterseniz yangın tatbikatı rehberimize de göz atabilirsiniz.

Kış öncesi jeneratör bakımı: kontrol listesi

Kış aylarında fırtına ve yoğun tüketim nedeniyle elektrik kesintileri artabilir; jeneratörün ilk gerçek sınavı genellikle bu dönemde olur. Aşağıdaki kalemleri üretici kılavuzuyla birlikte, yetkili servisinize kontrol ettirin:

• Akü: Şarj durumu, kutup başlarında oksitlenme ve bağlantı sıkılığı.
• Yakıt: Depo seviyesi, sızıntı ve yakıtın bekleme süresi.
• Soğutma sistemi: Soğutma sıvısı seviyesi ve donmaya karşı koruma; varsa ön ısıtıcının çalışması.
• Yağ ve filtreler: Üreticinin öngördüğü değişim aralıkları geçmiş mi?
• Transfer panosu: Şebeke kesintisini taklit eden bir denemeyle jeneratörün otomatik devreye girip girmediği.
• Beslenen yükler: Yangın sistemleri ve acil aydınlatma gibi kritik yüklerin denemede gerçekten beslendiği.
• Oda ve egzoz: Havalandırmanın açık, egzoz hattının sağlam, odanın boş ve temiz olması.

Tesis yönetimi bu süreçte ne yapar?

Yönetmelik bu yükümlülükleri işverene yükler; ortak alanlardaki ekipmanlarda takip pratikte yönetimin masasındadır. SQM Yönetim olarak periyodik kontrolü kendimiz yapmıyoruz; bu iş, mevzuat gereği EKİPNET'e kayıtlı yetkili kişilerindir. Biz bakım ve kontrol takvimini planlıyor, yetkili servis ve kontrol firmasıyla süreci koordine ediyor, raporları ve kusur kapatma işlerini takip ediyoruz. Kendi yazılımımız SQMax'ta arızalar kayıt altına alınıyor, bakım ve kontrol giderleri de şeffaf gelir-gider tablosunda izlenebiliyor.

Ayrıntılar için periyodik bakım ve kurumsal, AVM ve tesis yönetimi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Jeneratör periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

İlgili standartta daha kısa bir süre belirtilmemişse en geç yılda bir. Kaza, doğal olay veya uzun süre kullanılmama gibi durumlardan sonra da yetkili kişilerce gerekli kontrol yapılmalıdır.

Bakımı yapan servis periyodik kontrol raporunu da düzenleyebilir mi?

Hayır. Yönetmeliğe göre bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü gerçekleştiremez.

OSGB veya iş güvenliği firmamız bu kontrolü yapabilir mi?

Ortak sağlık ve güvenlik birimleri ile bu birimlerde çalışanlar periyodik kontrol hizmeti veremez. Kontrolü, EKİPNET'e kayıtlı ve jeneratör için yetkili unvana sahip kişi yapar.

Periyodik kontrol raporunu ne kadar saklamalıyız?

Periyodik kontrol belgeleri, iş ekipmanı kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililer istediğinde gösterilir. Bakım ve onarım kayıtları da ekipmanın kullanım ömrü boyunca muhafaza edilir.

Binanız için ücretsiz ön görüşme: 0543 940 92 66 (telefon ve WhatsApp). Ön görüşmeden sonra 48 saat içinde tesis kontrolü, işletme projesi ve fiyat teklifi sunuyoruz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışınız.